Episode 2
Tumingin ako kay Mama.
Sa loob ng tatlumpung taon, pinalaki ako ni Mama sa paniniwalang ang kaniyang pagiging kontrolado at matalas na dila ay tanda lamang ng kaniyang “mataas na pamantayan.” Kapag pinapahiya niya ang mga katulong o kapag pinagmumukha niyang walang kuwenta ang mga tao sa paligid niya, sinasabi niyang tinuturuan niya lang sila ng tamang leksyon.
Pero sa sandaling iyon, tuluyang nagbago ang tingin ko sa kaniya.
Walang mapagmahal na lola ang hahayaang matakot at umiyak ang kaniyang apo sa sulok habang pinapanood ang kaniyang ina na nasasaktan. Walang mabuting biyenan ang mag-uutos sa isang taong kagagaling lang sa malubhang operasyon na maglinis at magsilbi na parang katulong.
“Ano’ng nangyari rito, Ma?” mahinahon kong tanong. Walang sigaw. Walang galit sa boses ko, ngunit may malamig na katotohanang unti-unting nabubuo sa puso ko.
Uminom si Mama mula sa kaniyang baso. “Inutusan ko lang naman siyang ipaghanda ako ng meryenda at pakainin ang mga bisita ko kanina. Bigla na lang siyang nag-dramang nahihilo at ibinagsak ang mga pinggan. Nag-iinarte lang ‘yan para kasihan mo.”
Yumuko ako at inalalayan si Elena na makatayo. Malamig at nanginginig ang kaniyang balat.
“Patawad, Julian…” bulong ni Elena, halos walang boses. “Sinubukan kong maglinis… ayaw niyang ako ang magpahinga…”
Inilagay ko si Sophia sa aking bisig at inakay si Elena paupo sa malambot na sofa. Pagkatapos, humarap ako kay Mama.
“Alis na kami,” maikling sabi ko.
Natawa nang kaunti si Mama. “Ano? Iiwan mo ako rito nang marumi ang kusina? Dahil lang sa drama ng asawa mo? Huwag mong kalilimutan kung kaninong bahay ito at kung sino ang nagpalaki sa iyo, Julian!”
Kinuha ko ang aking telepono mula sa bulsa.
Pinagmasdan ni Mama ang bawat paggalaw ng mga daliri ko habang pinipindot ko ang screen.
“Ano’ng ginagawa mo? Tinatawagan mo ba ang doktor niya?” tanong niya na may halong inis.
Hindi ako sumagot. Inilagay ko ang telepono sa aking tainga. Nang sumagot ang tao sa kabilang linya, malinaw at walang pag-aalinlangan kong sinabi ang mga salitang hindi kailanman inakala ni Mama na magmumula sa kaniyang paboritong anak:
“Atty. Santos, magandang gabi po. Gusto ko pong ipa-draft ang immediate revocation ng Power of Attorney at ang pag-alis sa pangalan ng nanay ko sa lahat ng properties at trust funds na nakapangalan sa akin… at pakihanda na rin po ang Barangay Protection Order laban sa kaniya para sa pamilya ko.”