“BAKIT KA UMIIYAK SA PUNTOD NG ANAK KO?! SINO KA BA AT BAKIT MO HINAHAWAKAN ANG LAPIDA NIYA?!” SIGAW NG AMA NANG MAABUTAN NIYA ANG ISANG DI-KILALANG BABAE NA LUMULUHOD SA HARAP NG LIBINGAN—NGUNIT NANG IBULONG NG BABAE ANG ISANG PANGALAN AT ILABAS ANG ISANG LUMANG SOBRE NA MAY LARAWAN NG KANYANG ANAK, BIGLANG NAGBAGO ANG LAHAT: “HINDI PO AKO NAPARITO PARA MAGLUKSA… MAY ISANG LIHIM SIYA NA HINDI NIYA NASABI SA INYO BAGO SIYA NAMATAY.”
Bahagi 2: Ang Lihim ng Lumang Sobre
Natahimik ang buong paligid nang kumalansing ang gintong kwintas sa malamig na marmol ng puntod. Agad itinaas ni Don Ricardo ang kanyang nanginginig na kamay upang pahintuin ang mga guwardiya. Parang binuhusan ng nagyeyelong tubig ang bilyonaryo nang dahan-dahan siyang lumapit at pinulot ang alahas.
Hindi siya maaaring magkamali. Isa itong antigong gintong medalyon na may nakaukit na letrang “A”—ang natatanging pamanang regalo niya kay Angelica noong ika-labingwalong kaarawan nito. Ang kwintas na ito ang pinakahuling bagay na hinanap ng mga imbestigador sampung taon na ang nakararaan, nang mahulog ang kotse ni Angelica sa bangin at matagpuan ang isang sunog na bangkay na tinukoy lamang sa pamamagitan ng natirang damit at singsing.
“S-saan mo ito nakuha?” nauutal at basag ang boses na tanong ni Doña Esmeralda habang lumuluhod sa tabi ng bata, wala nang pakialam kahit marumihan ang mamahaling damit niya. Hinawakan niya ang balikat ng musmos na nanginginig sa takot. “Magsalita ka, ineng… kilala mo ba ang anak namin? Sabihin mo sa akin, nasaan siya?!”
Umiiyak na inilabas ng bata ang isang lukot at naninilaw na sobre mula sa loob ng kanyang gula-gulanit na jacket. “H-huwag niyo po akong sasaktan… Ako po si Maya. Matagal na po itong ipinaabot sa inyo, pero ngayon ko lang po natagpuan ang lakas ng loob na lumapit.”
Kinuha ni Don Ricardo ang sobre. Sa likod nito ay may sulat-kamay na kilalang-kilala ng mag-asawa—ang bilugan at maingat na letra ng kanilang si Angelica. Nang buksan ng Don ang sobre gamit ang nanginginig na mga daliri, tumambad ang isang litrato: si Angelica, payat ngunit may mapayapang ngiti sa mga labi, habang karga ang isang bagong silang na sanggol sa loob ng isang simpleng bahay-kubo. Sa gilid ng larawan ay may petsang dalawang taon matapos ang sinasabing aksidente.
Kasama sa sobre ang isang liham na may bahid ng lumang luha:
“Mahal kong Mommy at Daddy, patawarin niyo ako kung kinailangan kong magtago. Hindi po aksidente ang nangyari sa akin; may nagtangkang pumatay sa akin dahil sa mana ng pamilya. Nakaligtas ako sa tulong ng isang mangingisda, ngunit napilitan akong mamuhay sa anino upang protektahan ang sanggol sa aking sinapupunan—ang inyong apo. Ang babaeng nagdala nito sa inyo ay si Maya, ang aking anak. Kung binabasa niyo ito, malamang ay pumanaw na ako dahil sa aking malubhang karamdaman. Huwag kayong magalit sa kanya… siya ang tanging kayamanan ko.”
Napahagulgol si Don Ricardo at napaupo sa semento habang yakap-yakap ang liham. Ang bangkay na inilibing nila sampung taon na ang nakararaan ay hindi ang kanilang anak, kundi isang palabas na ginawa upang iligtas ang buhay nito mula sa isang sakim na kaaway.